Tobruk Arena

• Proje Tarihi: 2026
• Yer: Tobruk /Libya
• İşveren: Confidential
• Proje Ekibi: Ayşegül Ersin, Almira Köker, Samed Özkökeli, Tülin Hadi, Cem İlhan,

Tipoloji: 
• Kentsel Tasarım
• Spor

TOBRUK ARENA: “Futbol + Topluluk Parkı”

Bağlam

Stadyum kompleksi Libya’nın doğusunda, Akdeniz kıyısındaki Tobruk şehrinde konumlanmaktadır. Bölge sıcak, kurak, yazın 35-40 °C; rüzgarlı ve tuzlu hava koşullarına sahiptir. Yaklaşık 200.000 kişilik nüfusuyla küçük bir liman şehri olmasından dolayı ekonomisini ağırlıklı olarak lojistik hizmetler oluşturmakta, askeri üsler, sınırlı turizm az gölgelik kamusal alana sahiptir. Kent genç nüfus oranı yüksek, topluluk dayanışması güçlü bir toplumsal yapıya sahiptir. Stadyum arsasının batısında düşük yoğunluklu konut dokusu bulunmaktadır. Kuzeyde yer alan ana bulvar ve büyük kavşaklar, gürültülü olmakla birlikte erişim açısından avantaj sunmaktadır. Doğuda yer alan Bomba Körfezi’nin tanımladığı su kıyısı, mikroklima ve manzara potansiyeli yüksek vistalar sunmaktadır.

Bu parametreler, Tobruk’un devasa çok amaçlı kompleksleri değil, modüler ve yerel topluma hizmet eden tesisleri daha iyi sürdürebileceğini göstermektedir. Bu düşünceden hareketle geliştirdiğimiz alternatifler sadece Tobruk’un simgesi olan bir stadyum yaratmak değil, aynı zamanda tüm güne yayılan karma programlar içeren, kentliler için bir buluşma noktası olabilecek açık ve yarı açık mekanlar barındıran bir yaklaşım sergilemektedir. Önerdiğimiz model “Futbol + Topluluk Parkı”dır.

Yönlenme

Stadyum ekseni FIFA standartlarına uygun şekilde Doğu-batı yönlü, batı tribününe akşam güneşi gelmeyecek şekilde açılandırılmıştır. Bu açılanma stadların soldaki bulvara paralel bir şekilde konumlanmalarını da sağlamaktadır.

Ulaşım

Araziye 3 yönden yaklaşılabilmekte, bulvar, kıyı yolu alt kavşak olmak üzere motorlu taşıt ve yaya bağlantısı gerçekleştirilebilmektedir. Her iki stadyum alternatifinde de kompakt bir plan şeması önerilerek stadların bu ağla rahatça entegre olması sağlanmıştır.

Açık deniz tarafı (doğu) geniş seyir terasları, kafe, kamuya açık alanlara ayrılmış, güney köşeden servis ve otobüs girişi alınmıştır. Kuzey yönünde ana giriş meydanı, bilet satışı, toplu taşıma bağlantısı ve konuk takım girişi yer almaktadır. Kıyı tarafında park, yürüyüş yolları (esplanade) ve açık spor alanları konumlandırılmıştır. Tobruk’ta toplu taşıma neredeyse hiç olmadığı için stadyuma erişim araç ağırlıklı olacaktır. Bu yüzden VIP girişinin de yer aldığı batı yönündeki bulvara paralel 200 araçlık bir açık otopark düzenlenmiştir. Taksi / servis otobüsü drop-off noktaları da buradan alınmıştır. Bu sayede doğrudan tribün altına ulaşım mümkündür. Zemindeki su problemi nedeniyle kapalı bir otopark önerilmemiştir. Diğer yandan bu ilk inşaat yatırım maliyetini de düşüren bir etkendir. Kuzey yönündeki viyadük inşaatının olduğu alanda 800 araçlık bir otopark önerilmekle beraber bu arsanın durumu net değildir. Kalan ziyaretçiler yakın çevredeki sokak otoparkları veya taksilerle erişebilir.

Program ve Sirkülasyon

Zemin kotunda çok amaçlı alanlar oluşturulmuş, seyirci girişleri üst kottan alınarak sirkülasyonun net bir şekilde ayrılması sağlanmıştır. Alt bazada küçük dükkanlar, gençlik merkezi, spor akademisi, kafeteryalar, çok amaçlı salonlar, taraftar mağazaları gibi işlevler yer almaktadır. Stadyuma ana girişler %8 eğimli geniş rampalarla sağlanmaktadır. Engelli ve yaşlılar için doğrudan stadyum kotuna erişimi sağlayacak asansör grupları tasarlanmıştır. Karma program, stadyum binası içindeki olması gereken ana hizmet mekanları dışında aşağıdaki ana başlıkları altında özetlenebilir:

-Çok Amaçlı Etkinlik Merkezi
-Spor Aksesuarları Mağazası ve Müze
-Rekreasyon/Eğlence Aktiviteleri
-Gençlik Kulübü
-Yelken/Kano Kulübü
-Kiralanabilir Dükkanlar
-Spor Salonu
-Açık Spor Alanları
-Marina Kulübü
-Stadyum Meydanı: gençlik festivali, açık hava sineması veya pazar alanı

Peyzaj

Stadyumun konuşlandığı alana kamu erişimi en öncelikli kriter olmuştur. Boş günlerde çevre parkı halka açık hale getirerek sosyal işlev kazandırmak amacıyla, stadı kuşatan dış alanlarda koşu parkurları, yürüyüş yolları, antrenman parkurları, açık hava fitness alanları, topluluk spor mekanları (basketbol, voleybol, mini futbol sahalar vb.), gölgelikli oturma alanları, kafe-teraslar gibi mekanlar üretilmiştir.

Çoğunlukla yerel / bölgeye uyumlu türler kullanılmıştır; çünkü bu türler daha az sulamayla hayatta kalır, yerel ekolojiyi destekler ve tuzlu rüzgâra daha iyi dayanır.
Tobruk’un sıcak ikliminde otopark zeminleri beton/asfalt olursa ısı adası etkisi yaratır. Bu yüzden bu alanlarda Geçirgen stabilize zemin önerilmiştir. Otopark alanının kenarına ağaç gölgelikli yürüyüş yolu + bisiklet parkı eklenmiştir. Otopark bölmelerine yerel tür gölge ağaçları (ör. acacia veya tamarisk) yerleştirilmiştir.

Strüktür ve Malzemeler

Her iki alternatifte de stadyum ana strüktürü betonarme karkastır. Çatı konstrüksiyonu olarak çelik makas sistemin kurduğu bir örtü tasarlanmıştır. Sistem tüm tribünleri güneş ve rüzgardan koruyacak şekilde boyutlandırılmıştır. Çelik örtünün üzerine yükü minimize edecek şekilde hafif flexible membrane kaplanmıştır. Kanopi alt yüzeyi ise tekstil kaplanarak çelik makasların kalabalık görüntüsü gizlenmiştir.

Stad dış cephelerinde masif bir etki yaratmak amacıyla büyük ebatlı kumtaşı dokulu modüler prekast elemanlar tasarlanmıştır. Prekast elemanlar oluşturulacak çelik sisteme mekanik olarak sabitlenecektir.

Ekonomik Sürdürülebilirlik

Sürekli topluluk kullanımı sayesinde bakım maliyetleri paylaşılabilecektir. Gelirin büyük kısmını maç günü gelirleri + etkinlikler + kafe/mağaza kiraları sağlayacaktır. Güvenlik, temizlik, satış, antrenörlük, bakım gibi alanlarda yerel istihdam yaratılacaktır.